SIFIR’dan Yan Etki / Hiç Etki: Zafer Aracagök’ün de/kompozisyon Evreni

SIFIR adıyla müzik üreten Zafer Aracagök, çıkış noktasını Gilles Deleuze ve Félix Guattari’nin felsefesinden alan; duyusallık temelinde işitsel ve görsel kavramlar üreten bir düşünür ve beste-bozucu. Metinsel, işitsel ve görsel çalışmalarında bu iki düşünürün felsefesinde yer alan olumsuzun gücünü yeniden şekillendirerek, güncel sanat ve felsefede yerleşik hâle gelmiş ontolojik, olumlayıcı ve ivmeci yaklaşımlara karşı yeni stratejiler geliştiriyor.

Türkiye’de ve yurt dışındaki üniversitelerde Kıta felsefesi ve sanat kuramı alanlarında dersler veren Aracagök, imge, ritim, rezonans ve gürültü üzerine çok sayıda akademik makale ve kitap yayımladı. Düşünür, ressam, müzisyen ve yazar kimliklerini tek bir tanıma sığdırmayan transdisipliner pratiği, farklı ifade biçimlerini birbirine açan bir üretim alanı oluşturuyor.

Deneysellikten Deneyimselliğe

Aracagök’ün SIFIR adıyla yayımladığı önceki çalışmaları arasında, 2020’de İtalyan sanat inisiyatifi Rizosfera tarafından Obsolete Capitalism ile birlikte yayımlanan Chaos Variation VII, 2021’de Frankfurt merkezli plak şirketi Mille Plateaux’dan çıkan Shoedrift ve Rizosfera’nın NUKFM iş birliğiyle İtalya’da 2024’te yayımlanan If I Were Happy bulunuyor.

Deneysellikten çok deneyimselliğe önem veren sanatçının ses işlerinde, “bir kulak zarına sahip olmayan ama her şeyiyle kulak kesilen birey-kaç’ın var(sız)lığı” kutlanıyor. SIFIR’ın müzikal üretimi, tekil ve özgün kalma ısrarını sürdürüyor.

Bir Ustalık Albümü

SIFIR’ın tüm diskografisi içinde Yan Etki / Hiç Etki, kısa, net ve takdir ötesi bir ustalık albümü olarak öne çıkıyor. Albümde kurulan dünya, kendine ait endüstriyel ve sert bir evren içinde incelikle inşa ediliyor. Kompozisyonlar ve dekompozisyonlar öylesine incelikli biçimleniyor ki dinleyicinin beyni ve kulağı, sanatçının kurguladığı bu “bilinen bilinmez”in içinden geçerken adeta kendi devrelerini yeniden kuruyor.

Yirmi beş yılı aşkın süredir sesle çalışan SIFIR, bugün nerede durduğunu biliyor. Erken dönem kayıtlarıyla güncel üretimleri arasında ses işçiliğinin niteliği bakımından bir değişim yok. Mix ve master işlemlerini kendisi yapan sanatçıyı tanımlayan, kullandığı ekipmandan çok işitsel deneylerini incelikle icra etmesi. Hayata geçirmeye karar verdiği düşünce ya da müzik anı ne olursa olsun, malzemesini öyle bir ustalıkla gerçekleştiriyor ki ortaya çıkan sonuç yalnızca eleştirel değil, aynı zamanda yıkıcı derecede keyifli. Bu sezgisel mühendislik, albümün omurgasını oluşturuyor.

Müziğinin çıkış noktasını “dezonans” adını verdiği kavramda bulan SIFIR’ın kendi ifadesiyle pratiği deneysel değil, deneyimsel. Albüm de bu yaklaşımın içinde, müzikal tekilliğini koruyor.

Endüstriyel ve Sert bir Evrende Yeni Katmanlar

Yan Etki / Hiç Etki’de parçalar kısalmış durumda. Tanıdık müzik türlerinden gelen öğeler, sanki yeni bir türe hayat vermek istercesine üst üste katmanlanıyor; uzaktan da olsa shoegaze ve dream-pop’u anımsatan bir ses alanı ortaya çıkıyor.

Her parça giriş, gelişme ve kendine özgü bir sonuçtan geçiyor; söyleyeceğini özlü biçimde söylüyor ve kimi zaman ansızın sona eriyor. Bu yönüyle albüm, dinleyici açısından SIFIR diskografisinin muhtemelen en erişilebilir çalışması.

Endüstriyel müzik ve noise’un direniş estetiği üst katmanda yer alırken, algıyı doğrudan harekete geçiren punk, new wave ve endüstriyel pop alt katmanlarda hizalanıyor. Açık ve özlü, ancak aynı zamanda puslu bir atmosferde sunulan sözler de benzer bir işlev üstleniyor: Sanatçının kapalı dünyasını işitsel ve görsel bir akışa açarak dinleyicilerin bu dünyanın içine adım atmasını ve kendi dünyalarını kurmasını sağlıyor.

Ayrılık, ölüm ve karşı koyuş temaları albüm boyunca hem bir dertlenme hem de tuhaf bir neşelenme ivmesi yaratıyor. Psikanaliz ise bütün bu akışın altında işleyen bir damar gibi varlığını sürdürüyor.

Murat Ertel’den Elektro Saz ve Vokal Katkısı

SIFIR’ın önceki kayıtlarına ve konserlerine de katkıda bulunan Murat Ertel, albüm boyunca Roket elektro saz çalıyor; İşaret Ettiğin Gibi parçasında ise vokalleri paylaşıyor.

Elektro saz ve hikâye anlatıcılığı üzerine yoğunlaşan Ertel, çocukluğundan itibaren farklı enstrümanlar çalmayı öğrendi ve kendi bestelerini yaptı. Başta BaBa ZuLa olmak üzere pek çok grubun kurucu üyeleri arasında yer aldı. Hindistan’dan Brezilya’ya dünyanın dört bir yanında sahne alan Ertel, gençliğinden bu yana kendisine ilham veren Jaki Liebezeit, Moğollar, Fred Frith, Semiha Berksoy ve Mad Professor gibi sanatçılarla müzik yaptı ve yapımcı olarak çalıştı.

Hiç Etki: Sekiz Parçanın Dekompozisyonu

Kasetin B yüzünü oluşturan Hiç Etki, A yüzündeki sekiz parçayı SIFIR’ın “dekompozisyon” adını verdiği yöntemle yeniden düzenliyor. Albümün bu yüzü, yapısökümün ve kılı kırk yarmanın her zaman görünür ya da işitilir olanın ötesine uzanan imkânlarını; direnişin yeni yollar icat edebilme gücünü tavizsiz bir ses nakışıyla işliyor.

Düşünür, ressam, müzisyen ve yazar Zafer Aracagök’ün transdisipliner pratiği tek bir kimliğe sığmıyor. Francis Bacon’ın yüzlerini hatırlatan biçimde, kimi daha görünür, kimi daha az görünür, iç içe geçmiş yüzlerden oluşan tek bir persona olarak beliriyor. Yan Etki / Hiç Etki, bu yüzlerin tek bir kasette buluştuğu yer: SIFIR’ın de/kompozisyonlarının en berrak hâli.

SIFIR’ın yeni albümü Yan Etki / Hiç Etki, 24 Ekim 2026’da Resonus Records etiketiyle kaset formatında yayımlandı.

KİTAPLARI

• Kafka Eksi Kafa, Sub Press: İstanbul, Eylül 2024.
• Zeminsiz bir Kara için Felsefe, Sanat, Aleni Kitap: Hatay, Kasım 2024.
• Kuasar, Orlando Art: Istanbul, Mayıs 2024.
• Uğultu/Kımıltı, Orlando Art: İstanbul, Ekim 2023.
• Ritim-Hiç-Hayat: Neandertal Kapitalizm üzerine Notlar, Aleni Kitap: Hatay, Temmuz 2023.
• Non-Conceptual Negativity: Damaged Reflections on Turkey, Punctum Books:New York, Mart 2019.
• Kavramsız Negativite: Adorno+Hayat+Deleuze, Sub Press, Mayıs 2017.

SES

• If I were Happy, Rizosfera, NUKFM: İtalya, Mart 2024.
• Not Enough Negativity, Force Inc. / Mille Plateaux: Frankfurt, Ekim 2022.
• Shoedrift, Force Inc. / Mille Plateaux: Frankfurt, Aralık 2021.
• The Future is Already Here, sipariş üstüne: Dystopia Sound Art Festival, Akbank Sanat, İstanbul 2021.
• Chaos Variation NO:VII, SIFIR and Obsolete Capitalism, Rizosfera and Rough Trade: İtalya & İngiltere, Temmuz 2020.