İstanbul, hiçbir zaman bitmeyen bir şantiye gibi. Bir yapı yıkılırken diğeri yükseliyor; geçicilik, kalıcılığın önüne geçiyor. Tam da bu nedenle, Bulgar sanatçı Stela Vasileva’nın Türkiye’deki ilk sergisi Construction Time, kentin ruhuyla beklenmedik bir uyum yakalıyor. Sergi, inşayı bir sonuç olarak değil, süreğen bir durum olarak ele alıyor—fiziksel olduğu kadar zihinsel ve algısal bir süreç olarak.
Vasileva’nın pratiğinde çizim merkezi bir yerde duruyor. Ancak bu çizimler, dünyayı temsil etmekten çok, onu yeniden düşünmeye davet ediyor. Marker ile kâğıt üzerine yapılan işler; yarım kalmış hareketleri, kesintiye uğramış jestleri, parçalanmış nesneleri geniş beyaz yüzeylerin içine yerleştiriyor. Bu beyazlık bir boşluk değil; izleyicinin bakışını yavaşlatan, zamanı askıya alan bir alan. Görme eylemi, burada ancak durarak mümkün oluyor.
Sanatçının ilgisi, nesnelerin ne olduğundan çok, ne zaman ve nasıl görünür hâle geldikleriyle ilgili. Atölyeler, spor sahaları, terzi dükkânları, oyun alanları ya da geçiş hâlindeki kent boşlukları, Vasileva’nın işlerinde doğrudan temsil edilmez. Belgelenmezler, anlatılmazlar. Bunun yerine, algısal durumlara dönüşürler. İnşa, bu noktada hem maddi bir gerçeklik hem de düşünsel bir çerçeve olarak devreye girer.
Çizimlerle birlikte yerleştirmeler, nesneler ve fotoğraflar arasında sessiz bir dolaşım vardır. Hiçbiri baskın değildir; hiçbir iş kendini yüksek sesle dayatmaz. Ortaya çıkan görsel dil; gerilim, denge ve askıda kalma hâllerine dikkat kesilir. Tamamlanmamış olan, burada bir eksiklik değil; düşünmenin başladığı yerdir.
Collect Galeri’de 12 Şubat’ta açılacak olan Construction Time, kentin sürekli değişen yapısıyla doğal bir rezonans kuruyor. Sergi, kalıcılık ile geçicilik arasındaki dengesizliğe işaret ederken, inşanın asla tamamlanmayan bir süreç olduğunu hatırlatıyor: bitmiş formlar yerine, oluş hâllerini öne çıkarıyor.
Stela Vasileva’nın pratiği, yalnızca kullandığı araçlarla değil, bu araçları hangi düşünsel mesafeden kullandığıyla da şekilleniyor. 1983 doğumlu sanatçı, Sofya’da yaşıyor ve çalışıyor. Eğitimini Sofya Ulusal Güzel Sanatlar Akademisi’nde Duvar Resmi alanında tamamlamış olması, bugün çizim merkezli görünen pratiğinin arkasında güçlü bir mekânsal sezgi bulunduğunu açıkça hissettiriyor. Vasileva’nın işleri, yüzeyle kurulan ilişkinin her zaman mekânla birlikte düşünüldüğü bir çizgiden besleniyor.
Kariyerinin erken döneminde Yeni Bulgar sanatı alanında verilen Gaudens B. Ruf Genç Sanatçı Ödülü’ne layık görülmesi ve St. St. Cyril and Methodius Vakfı Birincilik Ödülü’nü kazanması, üretiminin yerel bağlamda erken fark edildiğinin kanıtı. Ancak Vasileva’nın pratiği kısa sürede bu bağlamın dışına taşarak uluslararası bir dolaşıma açılmış. Viyana’dan Paris’e uzanan sanatçı rezidansları—KulturKontakt, Krinzinger Projekte ve Cité Internationale des Arts—onun üretiminde mekân, geçicilik ve süreç fikrinin giderek daha belirgin hâle gelmesinde önemli rol oynuyor.
Sanatçının son yıllardaki kişisel sergileri, bu düşünsel hattın giderek rafineleştiğini gösteriyor. Berlin’de 2022’de Lines of Deconstruction ve Sofya’da aynı yıl Transposition ve [ Lait ] Via adıyla açılan sergilerinde çizim, yalnızca bir başlangıç noktası değil; mekânla ilişki kuran, onu yeniden organize eden bir yapı taşı olarak öne çıkıyor. 2024 tarihli VERTICALITY (AND OTHER SPATIAL ORIENTATIONS) sergisi ise Vasileva’nın mekânsal yönelimler, denge ve yerçekimiyle kurduğu ilişkiyi daha da görünür kılıyor.
Vasileva’nın üretimi, belirli bir üslubu tekrar etmekten çok, algısal durumlar yaratmaya odaklanıyor. Atölyeler, oyun alanları, spor sahaları ya da geçiş mekânları gibi gündelik hayatın sıradan alanları, onun işlerinde ne temsil nesnesine ne de anlatı malzemesine dönüşüyor. Bu alanlar, daha çok gerilim, askıda kalma ve geçici denge hâllerinin zeminini oluşturuyor. Sanatçı için önemli olan, mekânın kendisi değil; o mekânda ortaya çıkan görme, durma ve fark etme anları.
Bugün Vasileva’nın işleri farklı ülkelerdeki özel koleksiyonlarda yer alıyor. Construction Time ile İstanbul Collect Galeri’de açılacak sergi, sanatçının uzun süredir sürdürdüğü bu sessiz ama ısrarlı arayışın yeni bir durağı olarak okunabilir.
Construction Time, izleyiciye bir şey anlatmaktan çok, onu bir duruma davet ediyor. İnşa hâlindeki bir bakışa. Tam olarak çözülemeyen, ama tam da bu yüzden düşünmeye devam eden bir bakışa.
*12 şubat -28 Mart tarihleri arasında Collect Galeri’de izlenebilir. www.collectgallery.com Collect Galeri, Tomtom, Yeniçarşı Cad. №8, K.4, Beyoğlu | İstanbul
32. Sayı şimdi basılı ve dijital versiyonuyla satışta.
Basılı dergi siparişiniz 5-7 iş günü içerisinde adresinize teslim edilir. Dijital sayı siparişiniz ise e-posta adresinize PDF olarak gönderilir.
