Prof. Dr. Gül İrepoğlu’nun küratörlüğündeki sergi, Türkiye İş Bankası ve Arkas koleksiyonlarından yaklaşık 200 eseri bir araya getiriyor. İş Sanat ve Arkas Sanat iş birliğiyle hazırlanan sergi, 12 Temmuz 2027’ye kadar Beyoğlu’ndaki Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin ikinci ve üçüncü katlarında görülebilecek.
Bir kuşağın adı neden 1914?
1914 Kuşağı’nın hikâyesi, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemindeki sanat eğitimi ve Avrupa ile kurulan yeni ilişkiler içinde şekilleniyor. Sanâyi-i Nefîse Mektebi’nde eğitim alan genç ressamların bir bölümü, Avrupa sınavları ve farklı burs olanaklarıyla Paris’e gönderildi. İbrahim Çallı, Feyhaman Duran, Namık İsmail, Nazmi Ziya Güran, Hikmet Onat, Hüseyin Avni Lifij, Mehmed Ruhi Arel, Sami Yetik ve Ali Sami Boyar bu kuşağın öne çıkan isimleri arasında yer alıyor.
Paris, bu sanatçılar için yalnızca akademik eğitimin devam ettiği bir merkez değildi. Dönemin canlı sanat ortamı, akademik resim anlayışının yanı sıra empresyonizmle karşılaşmalarını da sağladı. Ancak Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla Paris’teki eğitimleri yarıda kaldı ve 1914’te İstanbul’a döndüler. Kuşağın adının kaynağı da bu dönüş süreci oldu. Sanat tarihindeki diğer adıyla “Çallı Kuşağı”, Türkiye’de izlenimci eğilimlerin gelişmesinde önemli bir rol üstlendi.
Paris’ten dönen ressamların İstanbul’daki yeni hayatı
1914 Kuşağı’nı önemli kılan yalnızca Paris’te edindikleri resim anlayışı değildi. Bu sanatçılar, yurda döndükten sonra sergiler düzenledi, Anadolu’nun farklı bölgelerini resimlerine taşıdı, sanat üzerine yazılar kaleme aldı ve sonraki kuşakların eğitiminde görev aldı. Böylece etkileri kendi tuvallerinin sınırlarını aşarak Türkiye’deki sanat ortamının gelişimine uzandı.
1914 Kuşağı: Tanıdığımız Ressamlar da bu nedenle sanatçıları tek tek sıralayan bir seçkinin ötesine geçiyor. Serginin ilk bölümünde kuşağın hocalarının eserleri yer alırken, ardından 1914 Kuşağı’nın temsilcileri farklı konu başlıkları altında ele alınıyor. “Zamanı Paylaşanlar” dönemin diğer ressamlarına, “Binbir Filizli Bahçe” ise kuşağın yetiştirdiği öğrencilerin çalışmalarına ayrılıyor.
Bu kurgu, 1914 Kuşağı’nı yalnızca belirli bir estetik anlayışın temsilcileri olarak değil, Türkiye’de resim sanatının sonraki yönelimlerini etkileyen bir bağlantı noktası olarak okumaya imkân veriyor.
Çallı’dan Onat’a, Duran’dan Namık İsmail’e
Serginin öne çıkan eserleri arasında Fernand Cormon’un Bekleyiş adlı çalışması, İbrahim Çallı’nın Gül Koklayan Kadın, Feyhaman Duran’ın Mavi Şalvarlı Kız, Namık İsmail’in Harman ve Hikmet Onat’ın Peyzaj-Ortaköy adlı yapıtları bulunuyor. Hikmet Onat’ın bu eseri ayrıca Türkiye İş Bankası Sanat Eserleri Koleksiyonu’na dahil edilen ilk çalışma olması bakımından ayrı bir önem taşıyor.
Nazmi Ziya Güran’ın ışık ve atmosfer üzerine kurulu manzaraları, Avni Lifij’in daha karanlık ve gizemli kompozisyonları, Ali Sami Boyar’ın çalışmaları ile Sami Yetik ve Ruhi Arel’in Anadolu ve memleket görünümleri de serginin kapsamını genişletiyor. Böylece aynı kuşağın içinde gelişen farklı sanatçı kişilikleri ve üsluplar yan yana okunabiliyor.
Sergiye eşlik eden yayın da bu yaklaşımı sürdürüyor. Prof. Dr. Gül İrepoğlu’nun hazırladığı kitapta Türkiye İş Bankası ve Arkas koleksiyonlarından eserlerin yanı sıra döneme ait fotoğraflara yer veriliyor. Sanatçıların Paris’e uzanan yolculukları ise diyaloglar üzerinden kurgulanan kısa anlatılarla aktarılıyor.
1914 Kuşağı: Tanıdığımız Ressamlar, bir dönemin resimlerini yeniden bir araya getirmenin yanı sıra, Türkiye’de modern resmin nasıl şekillendiğine dair daha geniş bir hikâyeyi görünür kılıyor. Paris’te başlayan bir eğitim sürecinin, savaşla kesintiye uğradıktan sonra İstanbul’da ve Anadolu’da yeni bir sanat diline dönüşmesini izlemek mümkün.
“1914 Kuşağı: Tanıdığımız Ressamlar”
Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi, Beyoğlu
26 Eylül 2026 – 12 Temmuz 2027
Küratör: Prof. Dr. Gül İrepoğlu
İş Sanat – Arkas Sanat iş birliği
Sergi, müzenin ikinci ve üçüncü katlarında görülebilir.
Salı–Cuma: 10.00–19.00
Cumartesi–Pazar: 12.00–19.00 (iii)
