Bulgar sanatçı Krassimir Terziev’in Modern Öncüllerimle Gece Yarısı Sohbetleri (Late Night Talks with My Modern Ancestors) başlıklı kişisel sergisi, 24 Ekim’de İstanbul’daki Collect Gallery’de açıldı. Küratörlüğünü Fırat Arapoğlu’nun üstlendiği sergi, 2017-2026 yılları arasında üretilen çalışmaları bir araya getiriyor. Serginin çıkış noktasını, modernizmin tarihsel olarak kapanmış bir dönem olarak değil, günümüz sanatında farklı biçimlerde varlığını sürdüren bir tartışma alanı olarak ele almak oluşturuyor.
1969’da Bulgaristan’ın Dobriç kentinde doğan ve Sofya’da yaşayan Terziev, resim, video, fotoğraf, yerleştirme ve metin gibi farklı mecralarda çalışıyor. Sofya Ulusal Sanat Akademisi’nde resim eğitimi alan, Sofya Üniversitesi’nde kültürel antropoloji doktorasını tamamlayan sanatçı, üretiminde imgelerin nasıl oluşturulduğu ve dolaşıma girdiğinin yanı sıra bunların ardındaki teknolojik, fiziksel ve toplumsal koşullarla ilgileniyor. Eserleri Paris’teki Centre Pompidou’nun Modern Sanat Müzesi koleksiyonunda ve Ljubljana’daki Moderna galerija gibi kurumların koleksiyonlarında bulunuyor. Terziev’in geçmiş sergileri arasında 2014 Mardin Bienali ile farklı yıllarda Tate Modern, Centre Pompidou ve Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía gibi kurumların programlarında yer alan grup sergileri bulunuyor.
Modernizmin biçimleri, değişen maddi koşullar
Terziev’in sergideki yaklaşımı, modernist sanatçıların biçimsel dilini yeniden üretmekten çok, bu dilin dayandığı varsayımları sınamak üzerine kurulu. Maleviç’in geometrik soyutlaması, Mondrian’ın ızgara düzeni ve Donald Judd’ın tekrarlanan modülleri, sanatçının çalışmalarında farklı malzemelerle ve üretim süreçleriyle karşılaşıyor. Böylece modernizmin saflık, düzen, tekrar ve özerklik arayışı; malzemenin direnci, aşınma, emek ve çevresel koşullarla yan yana geliyor.
Beyaz Zemin Üzerinde Siyah İkonlar Üzerine Altın Yaprak (Maleviç’ten Esinlenerek) (2026), bu yaklaşımın örneklerinden biri. Altın varak ile siyah-beyaz geometrik imgeleri bir araya getiren üçlü çalışma, Maleviç’in 1915 tarihli Siyah Kare’siyle ilişkilendirilen soyutlama ve kutsal imge arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıyor. Burada altın, geometrik biçimlerin yalınlığını yalnızca süsleyen bir unsur değil; resmin maddi niteliğini ve simgesel çağrışımlarını değiştiren bir müdahale olarak işlev görüyor.
Ağaç Kesiminde Mondrian (2025) ise geometrik soyutlamanın doğayla kurduğu ilişkiyi sorguluyor. Ceviz ve kayın ağacından kesilen parçalar üzerine yağlı boyayla oluşturulan sekiz nesne, Mondrian’ın yatay ve dikey çizgilerle kurduğu düzeni ahşabın doğal yapısıyla karşılaştırıyor. Endüstriyel üretimin standartlaştırıcı mantığı ile ağacın büyüme sürecinden geriye kalan izler aynı yüzeyde buluşuyor. Böylece soyutlama, doğadan arındırılmış evrensel bir dil olmaktan çıkarak malzemenin kaynağına ve üretim sürecine bağlanıyor.
Donald Judd’ın modüler heykellerini hatırlatan Judd’dan Sonra Fırtına (2025) da benzer bir gerilim taşıyor. Modifiye akrilik camdan oluşan dikey yapı, tekrarlanan birimlerin oluşturduğu düzeni korurken malzemenin biçim değiştirmesine ve fiziksel koşullara açık bir yapı sunuyor. Judd’ın çalışmalarında öne çıkan tekrar ve nesne-mekân ilişkisi, burada değişmezlikten çok kırılganlık üzerinden ele alınıyor.
Resmin arka yüzü ve hareket eden bakış
Diğer Taraftan Kim Korkar (2022), resmin görünen yüzeyi ile üretim sürecini birbirinden ayıran sınırı sorguluyor. Alexander Rodchenko’nun tek renkli resimleri ve Barnett Newman’ın renk alanlarıyla ilişki kuran çalışma, üç tuvalin arka yüzüne uygulanan kırmızı, sarı ve mavi akrilik boyayı görünür kılıyor. İzleyici, resmin tamamlanmış yüzeyine değil, normalde gözden uzak kalan arka tarafına yönlendiriliyor. Böylece resim yalnızca görülen bir görüntü değil, üretim, taşıma ve sergileme süreçlerinden oluşan fiziksel bir nesne olarak ele alınıyor.
Daniel Kötter ile birlikte gerçekleştirilen Merdivenden İnen Hayalet (2017) adlı 24 dakikalık film ise resim ve heykel üzerinden yürütülen tartışmayı mimari mekâna taşıyor. Açılıp kapanan kapılara ve pencerelere yerleştirilen kameralar, iç ve dış mekânlar arasında geçiş yaparak binanın farklı bölümlerini bir araya getiriyor. İnsan figürünün ortadan kaybolduğu görüntülerde kamera, bedene ait hareketin yerini alıyor; mimari, hareket eden bir bakışın izlediği bir düzene dönüşüyor. Çalışma, Marcel Duchamp’ın Merdivenden İnen Çıplak (No. 2)(1912) ve Gerhard Richter’in Ema (Merdivenden İnen Çıplak) (1966) adlı eserlerini de hatırlatarak hareket, görüntü ve temsil arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme getiriyor.
Serginin İstanbul bağlamındaki önemli referanslarından biri de Erol Akyavaş. Sanatçının Fallen Cities After Akyavaş (2026) adlı çalışması, Akyavaş’ın Fallen Cities/Citadels dizisiyle dolaylı bir ilişki kuruyor. Bu gönderme, sergiyi yalnızca Batı modernizminin kanonik figürleri etrafında şekillenen bir tartışma olmaktan çıkarıyor. Farklı tarihsel ve kültürel deneyimlerin modernizmle kurduğu ilişkiler de değerlendirme alanına giriyor.
Terziev’in çalışmaları, sanat tarihinin yerleşik biçimlerini günümüze taşımanın ötesinde, bu biçimlerin hangi maddi koşullar içinde üretildiğini ve bugün ne ifade edebileceğini sorguluyor. Geometrik düzenin ahşapla, minimalizmin değişen malzemelerle, resmin arka yüzünün görünür olanla karşı karşıya geldiği sergide modernizm, tamamlanmış bir miras olarak değil, yeniden yorumlanmaya açık bir üretim alanı olarak beliriyor.
Sergi Bilgileri:
Krassimir Terziev
Modern Öncüllerimle Gece Yarısı Sohbetleri
Küratör: Fırat Arapoğlu
Mekân: Collect Gallery, Tomtom, İstanbul
Tarih: 24 Ekim – 28 Kasım 2026
