James Turrell, bugüne kadarki en büyük ve en iddialı Skyspace yerleştirmesini 19 Haziran 2026’da Danimarka’daki ARoS Aarhus Art Museum’da izleyiciyle buluşturmaya hazırlanıyor. As Seen Below başlığını taşıyan ve 16 metre yüksekliğinde, 40 metre genişliğindeki kubbeli bir mekâna yerleşen çalışma, müzenin kapsamlı genişleme projesinin de son halkasını oluşturuyor.
Işığı ve mekânı heykelsi bir malzeme gibi düşünen Turrell, bu yeni Skyspace’te de gökyüzünü yapıtın merkezine yerleştiriyor. Kubbenin tepesindeki dairesel açıklık bakışı yukarı çağırırken, iç mekân sanatçının titizlikle kurguladığı ışık düzeniyle ağır ağır değişen tek renk katmanlarına bürünüyor. Renk burada zamana yayılan bir deneyim. Gün doğumu ve gün batımında ise doğal ışık ile yapay ışık arasındaki geçiş, mekânın algısını neredeyse elle tutulur biçimde dönüştürüyor.
Sanatçı projeye ilişkin olarak, “As Seen Below ile bir görüntü sunmaktan çok görme deneyiminin kendisini biçimlendiriyorum” diyor. “Mimari gökyüzünü yakına alıyor; böylece bakma eyleminin bizzat yapıtın kendisi olduğunu fark ediyorsunuz.” Yaklaşık on yıldır üzerinde çalışılan bu proje, Turrell’in kamusal bir müze bağlamında gerçekleştirdiği en büyük Skyspace olma özelliğini taşıyor.
Müzenin Genişleme Sürecinde Yeni Bir Eşik
Yerleştirme, Danimarkalı mimarlık ofisi Schmidt Hammer Lassen Architects tarafından yürütülen genişleme projesi kapsamında hayata geçirildi. Ziyaretçiler, yer altındaki yeni galeriye bağlanan aydınlık bir koridordan geçerek kubbeli ana mekâna ulaşıyor. İçeride çevreyi saran basamaklı oturma düzeni, izleyiciyi merkeze değil göğe yönelten bir dolaşım kurgusu oluşturuyor.
Çimle kaplı kubbe bahçenin ortasında ayrı bir nesne gibi yükselmiyor; zeminin bir uzantısı olarak algılanıyor. Tepedeki dairesel açıklık yapının merkezini belirliyor ve iç mekân ile dış siluet arasında doğrudan bir ilişki kuruyor. Yer altına eklenen sergi alanı ve açık hava platformu ile birlikte ARoS’un mekânsal organizasyonu yeniden biçimleniyor.
1859 yılında kurulan ARoS, bugün Kuzey Avrupa’nın en büyük sanat kurumlarından biri. Müze direktörü Rebecca Matthews, yeni yapıt için şunları söylüyor: “Müzemizin James Turrell’in bugüne kadarki en önemli Skyspace’ine ev sahipliği yapmasından gurur duyuyoruz. Bu çalışma ziyaretçileri yavaşlamaya, başlarını kaldırmaya ve ışığı, zamanı ve mekânı derinlikli biçimde deneyimlemeye davet ediyor. Yalnızca ARoS için değil, Aarhus için de kalıcı bir kültürel simge olacak.”
