Çağdaş sanatın uluslararası alanda öne çıkan isimlerinden William Kentridge, Atina’da antik Yunan mirasıyla çağdaş sanat arasında sıra dışı bir diyalog kuruyor. Helenik Ulusal Arkeoloji Müzesi’nde ilk kez düzenlenen sanatçının kişisel sergisi Imitate the Sleep of Stones, Orpheus’un sevgilisi Eurydice’yi yeraltı dünyasından geri getirme çabasını anlatan mitolojik öyküden yola çıkıyor.
Küratörlüğünü Burcu Fikretoğlu’nun yaptığı sergi, Kentridge’in çizimlerini, hareketli görüntülerini, pas boyalı çelik heykellerini ve kâğıttan ağaç silüetlerini müzenin arkeolojik koleksiyonundaki eserlerle bir araya getiriyor. Kouroi heykelleri, sfenksler, mezar anıtları ve heykel parçaları arasında konumlandırılan sanatçının işleri, ziyaretçileri ölüm, aşk, müzik, hafıza ve dönüşüm kavramları etrafında şekillenen bir yolculuğa davet ediyor.

19. Yüzyıl Tiyatro Tekniğiyle Kurulan Görsel Dünya
Serginin merkezinde, 19. yüzyıl tiyatrosunda kullanılan ve “Pepper’s Ghost” olarak bilinen optik illüzyon tekniğinden yararlanan bir diorama bulunuyor. Yansıtılan hareketli görüntüler, fiziksel bir maketin içinde beliren ve kaybolan figürler yaratıyor. Çizim, film, performans ve tiyatro illüzyonunu bir araya getiren bu çalışma, Orpheus’un görünürlük ile kayboluş, yaşam ile ölüm arasındaki yolculuğuna gönderme yapıyor.

Sergideki arkeolojik eserler de bu anlatının önemli bir parçasını oluşturuyor. Orpheus’u lir çalarken gösteren MÖ 400-375 yıllarına tarihlenen Korint kırmızı figürlü bir krater, Menidi Tholos Mezarı’ndan günümüze ulaşan fildişi lir parçaları ve Akropolis Müzesi’nden ödünç alınan, Orpheus’un Trakyalı bir kadın tarafından saldırıya uğradığı anı betimleyen MÖ 470 tarihli beyaz zeminli bir kylix serginin dikkat çeken eserleri arasında.
Kentridge’in 2026 tarihli “Frieze (13 rusted figures)” adlı çalışmasından seçilen yedi heykel de sergi rotası boyunca yer alıyor. Pas görünümlü çelik figürler; insan bedenlerini ağaçlar, giysiler, araçlar ve gündelik nesnelerle birleştirerek sanatçının tarih, yer değiştirme ve hafıza üzerine geliştirdiği görsel dili sürdürüyor.
Sergiden Monteverdi Operasına Uzanan Yolculuk
Sergi, Yunan Ulusal Operası’nda Claudio Monteverdi’nin L’Orfeo operasının Kentridge rejisiyle sahnelenecek yeni prodüksiyonunun prömiyeri öncesinde açılıyor. Stavros Niarchos Vakfı Kültür Merkezi’ndeki Stavros Niarchos Salonu’nda sahnelenecek yapım, Yunan Ulusal Operası, Glyndebourne Opera Festivali ve New York Metropolitan Operası’nın uluslararası ortak yapımı olarak gerçekleştiriliyor. Kentridge’in opera için hazırladığı çizimler, hareketli görüntüler ve sahne tasarımları da serginin çıkış noktalarından birini oluşturuyor.

Serginin bir diğer dikkat çekici boyutu ise müzenin kendi dönüşüm süreciyle kurduğu ilişki. David Chipperfield Architects ve Alexandros N. Tombazis & Associates tarafından yürütülen büyük ölçekli mimari dönüşüm hazırlığındaki müze, Kentridge’in sergisinde ele alınan yeniden doğuş ve dönüşüm kavramlarıyla sembolik bir ortaklık kuruyor.
Kentridge, Atina’da sergi açmaktan duyduğu mutluluğu dile getirirken Orpheus ve Eurydice öyküsü çevresinde ürettiği çalışmaların müzenin koleksiyonuyla buluşmasının, mitin merkezindeki kayıp, hafıza ve geri dönüş meselelerini yeniden düşünmek için önemli bir fırsat yarattığını belirtiyor.
Burcu Fikretoğlu ise Orpheus mitinin aşk, sanat ve ölümü bir araya getiren temel bir anlatı olduğunu vurgulayarak, Kentridge’in yıllardır bu meseleler üzerine geliştirdiği düşünsel ve sanatsal yaklaşımın antik eserlerle buluşmasını nadir ve unutulmaz bir karşılaşma olarak nitelendiriyor.


