28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik bombardımanı nedeniyle 400 yıldan eski olan ve UNESCO Dünya Mirası Listende olan Gülistan Sarayı zarar gördü. 19. yüzyılda Kaçar Hanedanı döneminde İran’ın resmî yönetim merkezi olarak kullanılan ve devlet törenlerine ev sahipliği yapan saray, Kaçar mimarisinin ve dönemin sanatsal üretiminin belirgin izlerini taşıyor.
Gülistan’ın Mimarisi
Saray kompleksi, İran bahçe geleneğini yansıtan simetrik planlı bir avlu ve havuzlu peyzajın çevresine yerleşen sekiz ana saray yapısı, tören alanları ve bugün müze olarak kullanılan bölümlerden meydana geliyor. Merasimlerin gerçekleştirildiği büyük kabul salonları, aynalarla kaplı gösterişli iç mekânlar, kraliyet konutları ve sergi alanına dönüştürülmüş bölümler bu bütünün parçaları arasında yer alıyor.
Yapıların cephelerinde renkli çini süslemeler, ince taş işçiliği ve Avrupa etkisi taşıyan balkon ile sütun detayları dikkat çekerken; iç mekânlarda ayna mozaikleri, vitraylı orsi pencereler, ahşap oymalar ve kristal avizeler öne çıkıyor.
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Saldırının Ardından
Saldırının doğrudan saray yapılarının içine değil, Arg Meydanı çevresindeki bir hedefe yönelik olduğu bildirildi. Artan gerilim üzerine saraydaki müze eserleri ile kırılgan avizelerin önceden koruyucu malzemelerle sarılarak güvenli depolara taşındığı, bu sayede envanterdeki bazı değerli parçaların zarar görmediği açıklandı.
Buna karşın yerel medyada yayımlanan fotoğraflar, müze işlevi de bulunan kompleksin bazı bölümlerinde enkaz birikintileri oluştuğunu, pencerelerin kırıldığını ve ayna ile cam işçiliğinin hasar gördüğünü gösteriyor. Tarihî orsi pencereler ve ahşap kapıların da etkilendiği bildirildi. Tahran belediye meclisi turizm komitesi başkanı Ahmad Alavi, patlamanın saray alanındaki asfaltı yerinden kaldıracak güçte olduğunu ifade etti.
Yakın çevrede yer alan Tahran Büyük Çarşısı ve Arg Camii gibi tarihî yapılarda da hasar oluştuğuna dair raporlar bulunuyor. İran kültürel miras, turizm ve el sanatları bakanı ile yardımcısı 2 Mart’ta sahada incelemelerde bulundu. Bakan, saldırıyı uluslararası kurallar ve kültürel yükümlülükler açısından açık bir ihlal olarak nitelendirdi; restorasyon sürecinin başlatılması için UNESCO’ya resmî rapor sunulduğunu açıkladı. UNESCO ise 1972 Dünya Mirası Sözleşmesi ile 1954 Lahey Sözleşmesi’ni hatırlatarak, çatışma dönemlerinde kültürel mirasın korunması gerektiğini vurguladı.
İran genelinde 800’ün üzerinde müze ve 29 UNESCO Dünya Mirası Alanı bulunuyor. Şu ana kadar başka bir miras alanının zarar gördüğüne ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.
