Türkiye çağdaş sanatının en köklü galerilerinden Maçka Sanat Galerisi, 50. yılını, 50 Yıldan Kareler başlıklı özel bir sergiyle kutluyor. Galerinin mimarisinden ve belleğinden ilham alan sergi, 28 Şubat’a kadar görülebilecek. Elli yıl boyunca aynı mekânda, aynı mimari içinde ve kuşaklar boyunca korunan bir duruşla varlığını sürdüren galeri, Türkiye sanat ortamında nadir rastlanan bir sürekliliğin en önemli örneklerinden.
50 Yıldan Kareler
1976 yılında Rabia Çapa ve Varlık Sadıkoğlu kardeşler tarafından kurulan galeri, daha ilk sergisinden itibaren eleştirel ve sorgulayıcı dili merkeze alan sanatçılara alan açıyor. Galeri aynı zamanda Türkiye’de kavramsal sanat başlığı altında üretilen işlerin ilk kez izleyiciyle buluşturuyor. Ana akımın dışında kalan, zamana direnen bir çizgi izliyor. Bugün sanat sahnesinde önemli yer tutan pek çok isim ilk görünürlüğünü burada kazanıyor.
Bu sürekliliğin mimari zemini ise en az programı kadar belirleyici. Galeri, 1976 yılında Mehmet Konuralp tarafından tasarlandı ve o günden bugüne özgün mimarisini koruyor. Mekânın karakterini belirleyen kare karo düzeni, bu kez 50. yıl sergisinin kavramsal çıkış noktasına dönüşüyor.
Geçmişle Diyalog
50 Yıldan Kareler başlıklı sergi, galerinin mimarisindeki kare formundan ilham alıyor. Farklı dönemlerde galeride üretilmiş, kareyle doğrudan ya da dolaylı ilişki kuran eserler bir araya geliyor. Böylece yalnızca bir biçim değil; bir mekânsal hafıza, bir süreklilik duygusu da görünür kılınıyor.
50 Yıldan Kareler sergisinde üretimleriyle Ayşe Erkmen, Ayşen Urfalıoğlu, Daniel Buren, François Morellet, Füsun Onur, Güneş Çınar, Halit Demirel, Murat Germen, Ömür Tokgöz, Rabia Seyhan ve Serhat Kiraz yer alıyor.
Dünyaca ünlü bir isimden genç bir sanatçıya uzanan bu seçki, Maçka Sanat’ın ustalarla kurduğu ilişki kadar genç kuşaklara açtığı alanı da hatırlatıyor.
Didem Çapa: “Her kurguda mekâna geri döndük”
Maçka Sanat’ın elli yılı, uluslararası projeler ve bienallerle örülü bir sergi geçmişine işaret ediyor. 50 Yıldan Kareler, bu kapsamlı sergi pratiğine mekân merkezli bir bakış sunuyor.
Galerinin ikinci dönemini 2021’den bu yana sürdüren Didem Çapa, 50. yıl sergisinin çıkış noktasını bir söyleşisinde şöyle anlatıyor:
“Hangi kurguyu yaparsak yapalım hepsini kapsayacak bir sergi çok geniş alanlar gerektiriyordu,” diyor Çapa. Çözüm ise mekânın kendisinde bulunuyor: “Galerinin kareleriyle etkileşim kuran sanatçılar üzerinden ilerledik. Böylece hem mekâna sadık kaldık hem de geçmişteki önemli sergilerden isimlere yer verebildik.”
Erişilemeyen ya da tüm mekânı kaplayan işlere ise iki ayrı ekran aracılığıyla yer veriliyor. Ekranlardan biri galerinin kare formuyla ilişki kuran sanatçı ve mimarlara ayrılmış. Diğerinde ise Serhat Kiraz’ın elli yılı kapsayan bellek çalışması yer alıyor. “Görüntü Düzlemi” başlıklı bu çalışma, galeride gerçekleşen açılışları, konuşmaları ve buluşmaları renklerle kodlayarak mekânsal bir arşive dönüştürüyor. Her alan ayrı bir renkle işaretleniyor; böylece izleyici bakar bakmaz hangi karede, hangi odada olduğunuzu anlayabiliyor.
Yarım Asırlık Bir Hafıza
Çapa, sergi sürecini aynı zamanda kişisel bir yolculuk olarak da tarif ediyor:
“Annemle birlikte elli yıllık bir geçmişe gidip geldik. Elli yıl az bir zaman değil. Üstelik aynı kuşağın devamlılığında, aynı mimari korunarak sürdürülen bir yapıdan söz ediyoruz. Dünyada çok az sayıda galeri böyle. Onlardan biri olduğumuz için mutluyuz.”
“50 Yıldan Kareler”, yalnızca bir yıl dönümü sergisi değil; galerinin elli yıllık hafızasına bakma biçimi. Mekânla kurulan diyaloğu, kuşaklar arası sürekliliği ve bağımsız bir galeri iklimini görünür kılıyor. Yarım asır boyunca sanata ve sanatçıya alan açan Maçka Sanat, bu sergiyle geçmişini selamlarken geleceğe de işaret ediyor.
Maçka Sanat Galerisi’nin 50. yıl sergisi, 28 Şubat’a kadar Pazar ve Pazartesi hariç 12.00–19.00 saatleri arasında ziyaret edilebilir.
