İran’da artan hayat pahalılığı ve derinleşen ekonomik kriz, 28 Aralık Pazar günü Tahran Kapalı Çarşı’da başlayan protestolarla sokaklara yansıdı. Kısa sürede ülkenin tüm eyaletlerine yayılan eylemler, “Aralık Protestoları” başlığı altında son yılların en geniş çaplı toplumsal hareketi haline geldi.
Protestoların ikinci haftası biterken, yaklaşık dört gündür devam eden internet kesintisi nedeniyle İranlıların hem birbirleriyle hem de dış dünyayla iletişimi büyük ölçüde kesilmiş durumda. Kesinti, bağımsız bilgi ve haber akışını da ciddi biçimde sekteye uğratıyor.
Acil Eylem Çağrısında Bulundu
İran Bağımsız Sinemacılar Birliği (IIFMA), İran’da haftalardır süren hükümet karşıtı protestolara yönelik sert müdahalelerin ardından uluslararası topluma “acil eylem” çağrısında bulundu.
Ülkede protestolara yönelik güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu binlerce kişinin hayatını kaybettiğinden endişe edilirken, IIFMA tarafından yapılan açıklamada çok sayıda sinemacı ve sanatçının da bu süreçten doğrudan etkilendiği belirtildi. Açıklamada, oyuncu Ahmad Abbassi ile yönetmen Javad Ganji’nin 9 ve 10 Ocak tarihlerinde protestolar sırasında yaşamını yitirdiği ifade edildi.
IIFMA, İran’da yaşananlara ilişkin “derin bir insani kriz” uyarısında bulunarak, “İslam rejiminin uyguladığı sert ve orantısız müdahaleler endişe verici boyutlara ulaştı” değerlendirmesini yaptı. Açıklamada, “Gözlerimizin önünde, Tiananmen’i andıran, ancak on kat daha büyük bir trajedi şekilleniyor. İran halkının yardım çağrısına yanıt verilmesi ve daha fazla kan dökülmesinin önlenmesi hayati önem taşıyor. Harekete geçme zamanı şimdi” ifadelerine yer verildi.
İranlı sinemacılar Jafar Panahi ve Mohammad Rasoulof, ülkede protestoların yoğunlaştığı bir dönemde uygulanan internet kesintilerine sert tepki gösterdi. İki yönetmen, sosyal medya üzerinden yayımladıkları ortak açıklamada, iletişim kanallarının kapatılmasının protestoculara yönelik şiddeti gizlemeyi amaçladığını belirtti.
Altın Palmiye ödüllü yönetmen Jafar Panahi, İran yönetimi tarafından geçtiğimiz ay “propaganda faaliyetleri” suçlamasıyla bir yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Mohammad Rasoulof ise hakkında verilen hapis cezasına itiraz süreci devam ederken 2024 yılında İran’dan ayrılarak Avrupa’da sürgünde yaşamaya başladı.
Ortak açıklamada, “Son günlerde milyonlarca İranlının sokaklara çıkarak İslam Cumhuriyeti’ne karşı protesto gösterileri düzenlemesinin ardından hükümet, baskının en açık araçlarına bir kez daha başvurdu” ifadelerine yer verildi.
İran Halkı Savunmasız Bırakılıyor
Yönetmenler, İran yönetiminin bir yandan internet, cep telefonu ve sabit hatları devre dışı bırakarak ülkedeki iletişimi kestiğini, diğer yandan da dış dünyayla tüm temas yollarını kapattığını belirtti. Açıklamada, “Bu tür önlemlere başvurulmasının sebebi, protestoların bastırılması sırasında uygulanan şiddeti gizlemek” denildi.
Panahi ve Rasoulof, İran halkının savunmasız bırakıldığını belirterek uluslararası topluma, insan hakları kuruluşlarına ve medya kuruluşlarına çağrıda bulundu. Açıklamada, İran’daki gelişmelerin izlenebilmesi için iletişim platformlarına erişimin acilen sağlanması gerektiği ifade edildi.
Yaklaşık iki haftadır süren protestolar ve artan şiddet iddiaları, İran diasporasındaki birçok sanatçının da sesini yükseltmesine neden oldu. #IranianRevolution ve #IranianRevolution2026 etiketleriyle sosyal medyada yayılan paylaşımlar, İran’daki protestoların küresel ölçekte yankı bulduğunu ortaya koyuyor.
Uluslararası Topluma ve Medyaya Çağrı
İran doğumlu, İngiltere’de yaşayan sanatçı Soheila Sokhanvari, sosyal medya paylaşımında “Silahsız ve masum insanlar İran’da cezasız bir şekilde şiddete ve gerçek mermilere maruz kalıyor. Bu bir protesto değil, bir devrim. Lütfen onların sesi olun” ifadelerini kullandı. Sokhanvari, internet kesintisine rağmen uluslararası medyanın haber yapmasının, İran halkına yalnız olmadıkları mesajını vereceğini söyledi.
Oyuncu Golshifteh Farahani ise Instagram paylaşımında İran halkının direnişini selamladı. “İran bir kez daha alevler içinde. Kalbim İran halkıyla birlikte atıyor” diyen Farahani, ülkeden ayrılmak zorunda kalan sanatçılar arasında yer alıyor.
İran kökenli İngiliz komedyen Omid Djalili de The News Agents programına yaptığı açıklamada, İran’daki halkın sesini duyurmak için çaba gösterdiğini belirtti. Djalili, protestoların seyrine ilişkin olarak “Artık #IranProtest2026 etiketi yerini #IranRevolution2026’ya bıraktı” değerlendirmesinde bulundu.
